İngiltere merkezli haber sitesi Middle East Eye (MEE), Türkiye’nin uzay çalışmalarını geniş bir haberle ele aldı. Gazetenin Londra’da yaşayan araştırmacı gazetecisi Areeb Ullah, Türkiye’nin 2027’de Ay’a gitme hedefini, yerli uzay teknolojilerini ve Somali’de kurmayı planladığı roket üssünü inceledi. Ullah, Antalya’daki Uluslararası Astronotik Kongresi’nde Türk yetkililerle görüşerek projelerin teknik ve siyasi yönlerini aktardı.
MEKKE FOTOĞRAFINDAN AY YOLCULUĞUNA
Ullah haberine, TÜBİTAK Uzay yöneticisi Mehmet Nefes’in odasında gördüğü Mekke Ulu Camii’nin uydu fotoğrafıyla başlıyor. Nefes, fotoğrafın Türkiye’de tasarlanıp üretilen bir uzay kamerasıyla çekildiğini anlatıyor. Türk mühendislerin kendi teknolojilerini geliştirmelerinden duyduğu memnuniyeti dile getiriyor.
Muhabir, Türkiye’nin artık çok daha büyük bir hedefe yöneldiğini belirtiyor: Ay’a ulaşmak.
Habere göre 2027’de yapılması planlanan ilk görevde Türk uzay aracı Ay’ın yörüngesine girecek ve ardından yüzeye kontrollü iniş deneyecek. İkinci aşamada ise Ay’a yumuşak iniş yapabilecek ve yüzeyde araştırma yürütecek bir araç hedefleniyor. Her iki görevin de ABD’den SpaceX roketleriyle başlatılması planlanıyor.
AY ARACININ YÜZDE 87’Sİ YERLİ
Ullah’ın Antalya’da görüştüğü Sanayi ve Teknoloji Bakanı Mehmet Fatih Kacır, Ay görevi için geliştirilen ekipmanın yüzde 87’sinin yerli olduğunu söylüyor.
TÜBİTAK Uzay yöneticisi Nefes ise bu aşamaya yaklaşık 20 yıllık çalışmayla gelindiğini anlatıyor. BİLSAT, RASAT, İMECE ve TÜRKSAT 6A projelerinin Türkiye’ye uydu üretimi, haberleşme ve uzay araçlarının yönetimi konusunda deneyim kazandırdığını belirtiyor.
Ancak Middle East Eye, Ay yolculuğunun önemli teknik zorluklarına da dikkat çekiyor. Uzay aracının yüksek radyasyona, aşırı sıcaklık değişimlerine ve çok uzak mesafelerde haberleşme sorunlarına dayanması gerekiyor.
ABD İLE DE ÇİN İLE DE ÇALIŞMAK İSTİYOR
Haberin üzerinde durduğu konulardan biri Türkiye’nin uzay diplomasisi. Türkiye, ABD öncülüğündeki Artemis Anlaşmaları’na katılırken Çin’in öncülük ettiği Uluslararası Ay Araştırma İstasyonu projesine de başvuruda bulundu. Ullah’a konuşan Türkiye Uzay Ajansı Başkanı Yusuf Kıraç, uluslararası ilişkilerde dengeyi korumaya çalıştıklarını söylüyor.
MEE’ye göre Ankara’nın amacı, uzay teknolojilerinde tek bir ülkeye bağımlı kalmamak.
SOMALİ’DE NEDEN ROKET ÜSSÜ KURULUYOR
Ullah’ın geniş yer ayırdığı bir başka konu Somali’deki uzay limanı. Türkiye, Somali’nin başkenti Mogadişu’nun yaklaşık 70 kilometre kuzeyindeki Vahşeyh bölgesinde bir fırlatma tesisi kurmayı planlıyor. Muhabir, Somali’nin ekvatora yakınlığının daha az yakıtla roket fırlatılmasını kolaylaştırdığını belirtiyor. Hint Okyanusu kıyısındaki konum da roketlerin yerleşim yerleri üzerinden geçmeden fırlatılmasına imkan sağlıyor.
Türkiye Uzay Ajansı Başkanı Kıraç, SpaceX gibi şirketlerden fırlatma tarihi almak için bazen iki yıl beklemek gerektiğini söyleyerek bağımsız fırlatma altyapısının önemini anlatıyor.
SOMALİLİ UZMANLAR NE DİYOR
Ullah, Somali’deki proje konusunda bölgeyi inceleyen araştırmacıların görüşlerine de başvuruyor. Araştırmacı Abdinoor Dahir, uzay üssünün Somali’nin teknoloji alanında gelişmesi için fırsat olabileceğini söylüyor.
Gazeteci ve araştırmacı Faisal Ali ise bazı risklere dikkat çekiyor. Ali’ye göre Türkiye’nin mevcut Somali yönetimiyle yakın ilişkileri, ileride siyasi değişiklikler yaşanması halinde sorun yaratabilir. Ayrıca arazi tahsisi, hava sahasının kullanımı, gelirlerin paylaşılması ve anlaşmaların denetlenmesi konularında yeterli açıklık bulunmadığını belirtiyor. Bakan Kacır ise uzay üssünde Somalili mühendislerin de çalışmasını istediklerini söylüyor.
UZAYDA SİLAHLANMA TARTIŞMASI
Middle East Eye, Türkiye’nin uzay çalışmalarının askeri ve siyasi yönlerine de değiniyor. Antalya’daki kongrede Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın uzayda silahlanmaya karşı yaptığı açıklamalara yer veriliyor.
Türkiye’nin öncülük ettiği Antalya Uzay Barışı Bildirgesi girişiminin 21 ülke tarafından desteklendiği, ancak ilgili bakanlar toplantısında resmen kabul edilmediği aktarılıyor.
HEDEF YALNIZCA AY’A GİTMEK DEĞİL
Muhabirin görüştüğü TÜBİTAK Uzay yöneticisi Mehmet Nefes, Türkiye’nin uzay programını tek bir yolculuk olarak görmediklerini belirtiyor. Nefes’e göre amaç, yerli teknolojileri geliştirmek, yeni roket sistemleri üretmek ve bağımsız fırlatma imkânına sahip olmak.
Ullah’ın haberinde Türkiye’nin Ay hedefi, yalnızca bilimsel bir proje olarak değil, teknolojik bağımsızlık ve uluslararası ilişkiler açısından da ele alınıyor.
AREEB ULLAH KİMDİR
Areeb Ullah, Londra merkezli Middle East Eye gazetesinde çalışan bir araştırmacı gazeteci. Daha önce The Guardian, Al Jazeera, Vice News ve Huffington Post gibi yayın kuruluşlarında yazıları yayımlandı.
Ullah özellikle Orta Doğu, göçmenler, insan hakları, güvenlik politikaları ve uluslararası ilişkiler üzerine haberler hazırlıyor. Türkiye’nin uzay programını ele aldığı yazısında da bilimsel çalışmaların yanında uluslararası rekabete ve Somali ile ilişkilere yer veriyor.
